ODCINEK 43. Znamiona dawnej władzy gminnej – część 3

Ligota i Panewniki na pruskiej mapie sztabowej z 1827 r.

Drugim atrybutem gminnej władzy samorządowej była pieczęć gminy. W zasadzie

należało by ją wymienić na pierwszym miejscu, jako że została wcześniej wprowadzona niż

urzędowa laska. Większość dostępnej literatury poruszająca tę sprawę stwierdza, że ustalenie i

wprowadzenie pieczęci na terenie pszczyńskiego powiatu nastąpiło pod koniec XVIII wieku.

Jednak odnaleziony w archiwum dokument wystawiony przez Gminę Kryry w roku 1780 i

opatrzony odciskiem gminnej pieczęci świadczy, iż raczej należałoby przyjąć wcześniejszą datę.

Akcję pieczęciową zainicjowało zarządzenie starosty (landrata), działającego z królewskiego

rozkazu, przekazane gminnym samorządom. Pieczęć – sekret – jak ją wtedy powszechnie

nazywano, winna była zawierać nazwę wsi – gminy oraz powiatu, jak również godło, którego

wygląd mieli ustalić i przyjąć mieszkańcy wsi zebrani na tzw. „gromadzie” czyli wiejskim

zebraniu. Niektóre starsze wsie miały już dużo wcześniej ustalone godła, często nawiązujące do

herbów ich właścicieli, ale nie tylko. W tym przypadku wiejskie zebranie zatwierdzało je. W

przeciwnym wypadku godło trzeba było wymyślić i do tego pomysłu przekonać pozostałych

mieszkańców, by je zaakceptowali. Wiejskie zebrania z reguły odbywały się w miejscowej

karczmie, gdyż jedynie ona dysponowała pomieszczeniem zdolnym pomieścić „gromadę”.

Pieczęcią dysponował sołtys, stąd nazywano ją „fojtowym sekretem”. Odciskiem pieczęci

opatrywano dokumenty sporządzone przez gminny samorząd. W tych czasach były one

wystawiane raczej sporadycznie, czego nam, przyzwyczajonym do dzisiejszej biurokracji,

trudno jest sobie wyobrazić. W pszczyńskim archiwum zachowały się dokumenty opatrzone

gminnymi pieczęciami.

 

Jan i Stanisław Witaszek

Tekst pochodzi z biuletynu „Coolturniak” wydawanego przez MDK „Ligota”.

Udostępnij

Share on facebook
Facebook
Skip to content